[…] Dzieła takie [romantyzm i naturalizm] są tylko częściowo dziełami sztuki lub przedmiotami artystycznymi. […] Zrozumiałe więc, że sztuka ta tak popularna […] nie jest sztuką, lecz ekstraktem życia” (tamże, s. 284 – 285).
4
Friedrich Nietzsche, Narodziny tragedii albo Grecy i pesymizm, przeł. Bogdan Baran, Warszawa 2009, s. 222 (przyp. tłum.).
5
Jean Starobinski, Wynalezienie wolności 1700 – 1789, przeł. Maryna Ochab, Gdańsk 2006, s. 228 (przyp. tłum.).
6
Paul Valéry, Wiktor Hugo – twórca formy, przeł. Donata Eska, w: tenże, Estetyka słowa, wybór Aleksandra Frybesowa, Warszawa 1971, s. 162, (przyp. tłum.).
7
Cesare Pavese, Rzemiosło życia. Dziennik 1935–1950, przeł. Alija Dukanović, Warszawa 1972, s. 331. Wszystkie cytaty z tej książki podawane są za tym wydaniem. W nawiasach umieszczono numery stron (przyp. tłum.).
8
To samo tyczy się innego włoskiego twórcy, Tommasa Landolfiego, autora licznych opowiadań i powieści, który urodził się w tym samym roku co Pavese (1908), lecz wciąż żyje i pisze. [Landolfi zmarł w 1979 roku – przyp. tłum.]. Po angielsku wydano tylko jeden jego tom, zbiór dziewięciu opowiadań zatytułowany Gogol’s Wife and Other Stories (Żona Gogola i inne opowiadania). [W 1988 roku wydano po angielsku zbiór opowiadań Words in Common (Wspólne słowa), a w 1989 – powieść Racconto d’autunno (An Autumn Story, Jesienna opowieść) – przyp. tłum.]. Landolfi to pisarz zupełnie inny, a jego najlepsze dokonania są znacznie większe niż utwory Pavesego. Czarny humor, skromny intelektualizm i dość surrealistyczne odniesienia do katastrofy sytuują Landolfiego bliżej autorów takich jak Borges czy Isak Dinesen. Ma on jednak z Pavesem coś wspólnego, co odróżnia twórczość ich obu od większości dzisiejszej prozy powstającej w Anglii i Stanach i najwyraźniej mało interesuje czytelników – to koncepcja pisania w sposób neutralny i wycofany. W takim pisarstwie akt opowiadania historii staje się przede wszystkim działaniem intelektu. Spójność narracyjna właściwa prozie europejskiej i latynoamerykańskiej jest tam spójnością inteligencji narratora. Lecz zwolennicy gustu literackiego powszechnego obecnie w Ameryce nie potrzebują oglądać tej cierpliwej, nieustępliwej, bezpretensjonalnej inteligencji w działaniu. Pisarze amerykańscy wolą, by fakty coś oznajmiały, by się same interpretowały. Jeśli pojawia się głos narratora, przeważnie jest nieskazitelnie bezmyślny – lub też przemądrzały i zaczepny. Dlatego większość pisarstwa amerykańskiego jest okrutnie retoryczna (innymi słowy, występuje tam nadprodukcja środków względem celów) w przeciwieństwie do klasycznego pisarstwa europejskiego, uzyskującego swoje efekty przez stosowanie stylu antyretorycznego, który sam się powstrzymuje i dąży ostatecznie do neutralnej przezroczystości. Zarówno Pavese, jak i Landolfi mieszczą się w tej właśnie antyretorycznej tradycji literackiej.
9
Cesare Pavese, The Burning Brand: Diaries 1935–1950, trans. Alma E. Murch i Jeanne Molli, New York.
10
Denis de Rougemont, Mity o miłości, przeł. Maria Żurowska, Warszawa 2002 (przyp. tłum.).
11
Albert Camus otrzymał Nagrodę Nobla w 1957 roku, Jean-Paul Sartre w 1964, rok po napisaniu tego tekstu przez autorkę(przyp. tłum.).
12
Albert Camus, Notebooks, 1935–1942, trans. Philip Thody, New York 1963. (Wyd. polskie: Notatniki 1935–1959, wybór, przekład i objaśnienia Joanna Guze, Warszawa 1994 – przyp. tłum.).
13
Michel Leiris, Manhood, trans. Richard Howard, New York 1963.
14
Była to w istocie duża ekspedycja naukowa, której trasa wiodła z Dakaru na zachodnim wybrzeżu Afryki do Dżibuti na wschodnim. Kierował nią Marcel Griaulle (przyp. red.).
15
Michel Leiris zmarł 30 września 1990 roku w Saint-Hilaire (przyp. red.).
16
Michel Leiris, Wiek męski, [w:] tenże, Wiek męski wraz z rozprawą Literatura a tauromachia, przeł. Teresa i Jan Błońscy, Warszawa 1972, s. 155 (przyp. tłum.).
17
Claude Lévi-Strauss, Smutek tropików, przeł. Aniela Steinberg, Łódź 1992, s. 35 – 36 (przyp. tłum.).
18
Métier (franc.) – zawód (przyp. red.).
19
W Polsce Rasa i historia ukazała się w tomiku Rasa a nauka, wydanym w 1961 roku (przyp. red).
20
W 1965 roku Lévi-Strauss opublikował Surowe i gotowane, obszerne studium „mitologii” przygotowywania posiłków przez ludy pierwotne.
21
Ten życiorys Lévi-Straussa zawiera pewne nieścisłości, między innymi w Brazylii nie był on profesorem antropologii, lecz socjologii, i żadna z jego wypraw terenowych nie trwała ponad rok (przyp. red.).
22
Tytuł tego rozdziału w wydaniu angielskim brzmi: How I Became an Anthropologist (przyp. tłum.).
23
Tristes (franc.) – smutne (przyp. red.).
24
Claude Lévi-Strauss, Smutek tropików, dz. cyt., s. 50 (przyp. tłum.).
25
O ile nie zaznaczono inaczej, wszystkie cytaty z Antropologii strukturalnej pochodzą od tłumaczki.
26
Claude Lévi-Strauss, Antropologia strukturalna, przeł. Krzysztof Pomian, Warszawa 2009, s. 370 (przyp. tłum.).
27
Déracinement (franc.) – wykorzenienie (przyp. red.).
28
W Smutku tropików Lévi-Strauss powiada, że chociaż dużo wcześniej znał pisma francuskich antropologów i socjologów, dopiero lektura Primitive Society Lowiego w 1934 lub 1935 roku zadecydowała o jego konwersji z filozofii na antropologię. „W ten sposób rozpoczęło się długotrwałe obcowanie z etnologią anglo-amerykańską […]. Przybyłem w stanie otwartego buntu przeciwko Durkheimowi i przeciwko wszelkiemu usiłowaniu wykorzystania socjologii do celów metafizycznych” (Smutek tropików, dz. cyt., s. 52 – przyp. tłum.). Niemniej jednak Lévi-Strauss dał jasno do zrozumienia, że uważa się za rzeczywistego legata tradycji Durkheimowsko-Maussowskiej, a ostatnio nie zawahał się przed umiejscowieniem własnego dzieła w relacji do problemów filozoficznych stawianych przez Marksa, Freuda i Sartre’a. Na gruncie technicznej analizy jest zaś w pełni świadom długu, jaki zaciągnął wobec autorów francuskich, a zwłaszcza dzieł takich jak O niektórych pierwotnych formach klasyfikacji Durkheima i Maussa (wyd. polskie w: Marcel Mauss,